నవరాత్రిలో మూడవ రోజు చంద్రఘంట మాతకు అంకితం చేయబడింది. ఆమె నుదుటిపై గంట ఆకారంలో అర్ధ చంద్రుడు అలంకరించబడి ఉంటుంది. చంద్రఘంట మాతను పూజించేవారికి బలం, నిర్భయత లభిస్తుంది. ఆమె తల్లి పార్వతి వివాహిత రూపం.
చంద్రఘంట దేవత సింహంపై యోధ భంగిమలో కనిపిస్తుంది. ఆమె తన నాలుగు ఎడమ చేతుల్లో త్రిశూలం, గద, కత్తి, కమండలం మోసే పది చేతులతో చిత్రీకరించబడింది. ఐదవ ఎడమ చేతిని వరద ముద్రలో ఉంచుతుంది. ఆమె తన నాలుగు కుడి చేతుల్లో కమలం పువ్వు, బాణం, ధనుస్సు, జప మాలను ధరించి, ఐదవ కుడి చేతిని అభయ ముద్రలో ఉంచుతుంది. ఆమె దైత్యులను (రాక్షసులను) నిర్మూలించడానికి, న్యాయం, ధర్మ పాలనను స్థాపించడానికి ఈ యోధ భంగిమను తీసుకుంది.
తల్లి పార్వతి.. శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి రూపాల్లో ప్రశాంతంగా ఉండగా, చంద్రఘంట రూపంలో ఆమె తన అన్ని ఆయుధాలతో యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉంది. ఆమె నుదుటిపై ఉన్న చంద్రఘంట శబ్దం అన్ని రకాల ఆత్మలను ఆమె భక్తుల నుంచి దూరం చేస్తుందని నమ్ముతారు.
ఆచారాలు.. ఆరాధన..
చంద్రఘంట మాతను పూజించడానికి.. నిస్సారమైన మట్టి ఆధారిత పాత్రను ఆధారం వలె ఉపయోగిస్తారు. సప్తధాన్యం/నవధాన్యం అని కూడా పిలువబడే మూడు పొరల ధూళి, ధాన్యాలను బేస్ మీద పోస్తారు. తరువాత విత్తనాలకు తగినంత తేమను అందించడానికి కొద్దిగా నీరు చల్లుతారు. తరువాత కలశంలో సుపారి (తమలపాన), నాణాలు, అక్షింతలు (పసుపు పొడి కలిపిన ముడి బియ్యం) నింపుతారు. దూర్వ గడ్డిని బేస్ మీద ఉంచుతారు. తరువాత ఐదు మామిడి చెట్టు ఆకులను కలశం పైన ఉంచుతారు. దాని పైన కొబ్బరికాయ పెడుతారు. పాలు, పెరుగు, తేనె, బెల్లం, నెయ్యి కలిపిన పంచామృతంతో పాటు పసుపు పువ్వులను అమ్మవారికి సమర్పించండి. తరువాత దానిమ్మ, బెల్లం, గులాబ్ జామున్ నైవేద్యంగా సమర్పించండి.
మహిషాసురునిపై విజయ గాథ..
దేవి పురాణంలో చెప్పినట్లుగా.. ఒకసారి దేవతలు, శక్తివంతమైన రాక్షసుడైన రాజు మహిషాసురుడి మధ్య భీకర యుద్ధం జరిగింది. వారికి ధైర్యసాహసాలు ఉన్నప్పటికీ దేవతలు ఓడిపోయారు. మహిషాసురుడు ఇంద్రుని సింహాసనాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. విశ్వంపై తన అధికారాన్ని స్థాపించాడు. దేవతలు నిస్సహాయంగా మిగిలిపోయారు. వారి విధి సమతుల్యతలో ఉంది. ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలతో పాటు, వారి అవసరమైన సమయంలో త్రిమూర్తులు.. బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల వైపు తిరిగింది. వారు తమ దుఃఖ కథను పంచుకున్నారు. దైవిక రాజు స్వర్గాన్ని ఎలా బంధించాడో, వారు తమ స్వర్గపు నివాసాన్ని విడిచిపెట్టి భూమిపై ఆశ్రయం పొందేలా చేశాడో వివరించారు.
వారి దుస్థితికి చలించిపోయిన త్రిమూర్తులు శక్తివంతమైన శక్తిని ప్రసరింపజేశారు. అది అద్భుతమైన దేవతగా మారింది. ఆమె తరువాత వివిధ దేవుళ్ళు, దేవతల నుంచి దైవిక ఆయుధాలతో అలంకరించబడిన పది చేతులను కలిగి ఉంది. వాటిలో శివుడి నుంచి త్రిశూలం, విష్ణువు నుంచి చక్రం, ఇతరుల నుంచి ఆయుధాలు ఉన్నాయి. ఇంద్రుడు స్వయంగా తన ఐరావతం (ఏనుగు) నుండి దిగి వచ్చి, తన వజ్రం (పిడుగు), గంటను ఇచ్చాడు. సూర్య దేవుడు ఆమెకు తన ప్రకాశవంతమైన కిరణాలను, మెరిసే కత్తిని, ఆమె వాహనంగా ఒక భయంకరమైన సింహాన్ని ప్రసాదించాడు. ఈ దైవిక బహుమతులతో శక్తివంతం అయిన దేవత మహిషాసురుడిని, అతని సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంది. వేగవంతమైన, నిర్ణయాత్మక దాడిలో దేవి చంద్రఘంట వారందరినీ ఓడించింది. దైత్య రాజు, అతని వంశం వారి అంతాన్ని ఎదుర్కొంది. చంద్రఘంట దేవత తన అజేయ శక్తితో దేవతలను వారి భయాల నుంచి విముక్తి చేసి, ధర్మ క్రమాన్ని పునరుద్ధరించింది.
మంచి, చెడుల మధ్య జరిగిన ఈ పురాణ యుద్ధం దుష్టత్వంపై ధర్మం విజయాన్ని తెలియచేస్తుంది. దైవిక శక్తి, రక్షణకు చిహ్నంగా చంద్రఘంట ఆవిర్భావాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది.