నవరాత్రి మొదటి రోజున.. భక్తులు హిమాలయాల కుమార్తె అయిన మా శైలపుత్రిని పూజిస్తారు. నవ దుర్గాలు లేదా తొమ్మిది దేవతలలో.. శైలపుత్రి గొప్ప ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. ఆమె దైవిక సద్గుణాలకు పూజించబడుతుంది.
తల్లి శైలపుత్రి ప్రశాంతమైన, సరళమైన రూపాన్ని కలిగి ఉన్నట్లు చిత్రీకరించబడింది. ఒక చేతిలో త్రిశూలం, మరొక చేతిలో కమలం పట్టుకొని నంది అనే ఎద్దుపై స్వారీ చేస్తుంది. ఆమె వన్యప్రాణుల రక్షకురాలు. యోగా, ధ్యానం, తపస్సు, ఆచారాల కోసం హిమాలయ పర్వతాలలో ఆశ్రయం పొందేవారు ఆమెను పూజిస్తారు. ఆమె సాధకుడి మూలాధార చక్రాన్ని ఉత్తేజపరచడంలో సహాయపడుతుందని నమ్ముతారు. ఆమెకు ఇష్టమైన రంగు తెలుపు. కాబట్టి ఆమెకు తెల్లటి వస్త్రం, తెల్లటి పువ్వులు, తెల్లటి రంగులో ఉన్న భోగ్ (ఆహారం) అందించండి.
ఆచారాలు.. ఆరాధన..
తెల్లవారుజామున పవిత్రమైన బ్రహ్మముహూర్తంలో లేవడం ద్వారా నవరాత్రి ఆచారాలను ప్రారంభించండి. స్నానం చేసిన తర్వాత శుభ్రమైన దుస్తులు ధరించి, చెక్క లేదా రాతితో చేసిన తక్కువ చతురస్రాకార సీటు అయిన పూజ చౌకీని స్వచ్ఛమైన గంగా జలంతో శుద్ధి చేయండి. తరువాత దుర్గామాత విగ్రహం లేదా ప్రతిమను భక్తితో ప్రతిష్టించండి. తరువాత కలశ స్థాపన చేయండి. ఆకులు, పువ్వులు, ఇతర శుభ చిహ్నాలతో అలంకరించబడిన నీటితో నిండిన పవిత్ర కుండను ఉంచే ఆచార చర్య. కలశం గణేశుడిని సూచిస్తుంది. ఏదైనా ఆచారం లేదా శుభ ప్రయత్నం ప్రారంభాన్ని సూచిస్తుంది.
కలశం స్థానంలో.. ధ్యానంలో పాల్గొనండి. తల్లి శైలపుత్రి దివ్య రూపంపై దృష్టి సారించి, ఉపవాసం ఉండడానికి గంభీరమైన ప్రతిజ్ఞ చేయండి. పవిత్ర నదుల సారాన్ని, పవిత్ర తీర్థయాత్రలను, దిశలను ప్రార్థించడంతో సహా 16-దశల పూజా పద్ధతి షోడశోచాచార ప్రకారం తల్లి శైలపుత్రి ఆరాధనను నిర్వహించాలి.
తరువాత తల్లికి కుంకుమ, అక్షత సమర్పించి, భక్తికి చిహ్నంగా తెలుపు లేదా పసుపు పువ్వులను సమర్పించండి. దూపం సువాసన, దేవత ముందు ఉంచిన ఐదు నెయ్యి దీపాల ప్రకాశంతో ఆ స్థలాన్ని ప్రకాశవంతం చేయండి. మీ సంప్రదాయం ప్రకారం హారతి ఇవ్వడం శైలపుత్రి కథను చెప్పడం, దుర్గా చాలీసా, దుర్గా స్తుతి లేదా దుర్గా సప్తశతి పఠించడం ద్వారా పూజను ముగించండి. పూజ దుర్గామాతకు పవిత్ర భోజనం అయిన భోగ్ను సమర్పించడంతో ముగుస్తుంది. మీ రోజును ముగించడానికి, సాయంత్రం మరొక హారతి ధ్యాన చింతనలో పాల్గొనండి.
సతీ త్యాగం..
పురాణాల ఆధారంగా.. దక్ష ప్రజాపతి, అతని భార్య ప్రసూతికి 24 మంది కుమార్తెలు ఉన్నారు. అయితే ఈ సంఖ్య వివిధ పురాణాలలో మారుతూ ఉంటుంది. వారిలో అత్యంత ప్రసిద్ధ కుమార్తె సతి. ఆమె శివుడిని వివాహం చేసుకుంది. శక్తి దేవత అంశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. 24 మంది కుమార్తెలు వివిధ దేవతలను వివాహం చేసుకున్నారు. అయితే దక్షుడు సన్యాసి అయిన శివుడు తన గొప్ప కుమార్తెకు తగనివాడని నమ్మి సతి భర్త ఎంపిక పట్ల సంతోషంగా లేడు. దక్షుడు అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినప్పటికీ సతి శివుడిని వివాహం చేసుకొని కైలాస పర్వతానికి వెళ్లింది.
కొంతకాలం తర్వాత.. దక్షుడు ఒక గొప్ప యజ్ఞం ఏర్పాటు చేశాడు. అనేక మంది ఋషులు, దేవతలకు ఆహ్వానాలు అందిస్తూ ఉద్దేశపూర్వకంగా సతిని, శివుడిని అతిథి జాబితా నుంచి తొలగించాడు. ఈ వార్త సతికి చేరగానే, అది సహజంగానే ఆమెను దుఃఖంతో నింపింది. ఆమె ఆ కార్యక్రమంలో పాల్గొనాలని కోరింది. ఆమె తన భర్త శివుడిని సంప్రదించి హాజరు కావడానికి అనుమతి కోరింది. ప్రారంభంలో శివుడు సంకోచించాడు. వారికి ఆహ్వానం అందలేదని ఎత్తి చూపాడు. అయినప్పటికీ.. సతి తన అభ్యర్థనలో పట్టుదలతో ఉంది. చివరికి శివుడు ఆమెకు వెళ్ళడానికి అనుమతి ఇచ్చాడు. అయితే.. సతి యజ్ఞానికి వచ్చినప్పుడు, ఆమె సోదరీమణులు, తండ్రితో సహా అందరూ ఆమెను దూరంగా ఉంచారు. ఆమె తల్లి ప్రసూతి మాత్రమే మినహాయింపు. ఆమె ఆమెను హృదయపూర్వకంగా స్వాగతించింది. ఆలింగనం చేసుకుంది.
శివుని కోపం..
దక్షుని ప్రవర్తనకు సతి గుండె పగిలిపోయింది. కానీ అతను అంతటితో ఆగలేదు. దక్షుడు అందరి అతిథుల ముందు శివుడిని అవమానించాడు. ఇది సతికి భరించలేనంత కష్టంగా అనిపించింది. శివ ద్వేషి అవమానాలను భరించినందున తన శరీరం ఇకపై శివుడికి అర్హమైనది కాదని ఆమె నమ్మింది. ఆమె తీవ్ర దుఃఖంతో పవిత్ర యజ్ఞయాగానంలో తనను తాను దహనం చేసుకొంది.
సతి ఆత్మాహుతి వార్త విన్న శివుడు కోపంతో నిండిపోయి దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయమని వీరభద్రుడిని పిలిచాడు. వీరభద్రుడు శివుని ఆజ్ఞను పాటించి దక్షుని తల నరికి, అతని తలను అగ్నిలో విసిరాడు. దక్షుడిని, అతని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసిన తర్వాత, శివుడు సతి దహనమైన శరీరాన్ని మోసుకెళ్ళి తిరిగాడు. ఈ సమయంలో సతి శరీరంలోని వివిధ భాగాలు భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో పడిపోయాయి. ఇది శక్తిపీఠం అని పిలువబడింది. అలా మొత్తం 52 శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి.
విష్ణువు జోక్యం తర్వాత.. దక్షుడు తన శరీరానికి ఒక పొట్టేలు తలను అతికించి తిరిగి జీవం పోసుకున్నాడు. యజ్ఞం పూర్తయింది. అయితే సతి కథ అక్కడితో ముగియలేదు. ఆమె హిమవంతుడు, మైనావతిల కుమార్తెగా జన్మించి పార్వతిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ జన్మలో మళ్ళీ శివుడిని వివాహం చేసుకుంది. శివుడిలాగే, పార్వతికి కూడా శైలపుత్రితో సహా లెక్కలేనన్ని పేర్లు ఉన్నాయి. నవరాత్రి మొదటి రోజు ఆమెకు అంకితం చేయబడింది.