ప్రతీ సంవత్సరం.. దీపాల పండుగ అయిన దీపావళి సందర్భంగా లక్షలాది దీపాలు భారతదేశాన్ని ప్రకాశింపజేస్తాయి. ఈ దీపావళి పండుగ రోజున లక్ష్మీ, సరస్వతీ, గణేషుడి పూజ ఎందుకు చేస్తారో తెలుసుకోవాలంటే ఈ స్టోరీ చదువండి.
దీపావళి రోజున.. ఇళ్ళు ఆనందం, భక్తితో వెలిగిపోతాయి. సాంప్రదాయకంగా దీపావళి 14 సంవత్సరాల వనవాసం తర్వాత రాముడు అయోధ్యకు తిరిగి రావడాన్ని, రాక్షస రాజు రావణుడిపై విజయం సాధించడాన్ని సూచిస్తుంది. దీపావళి.. రాముడి స్వస్థలానికి తిరిగి రావడాన్ని జరుపుకోవడానికి ఉద్దేశించినట్లయితే లక్ష్మీ దేవత, గణేశుడు, సరస్వతి దేవత ఎలా వేడుకలో కేంద్ర వ్యక్తులుగా మారారు? సమాధానం హిందూ విశ్వాసాల అందమైన పరిణామంలో ఉంది. ఇక్కడ ప్రతీ కథ, చిహ్నం, ఆచారం లోతైన ఆధ్యాత్మిక అర్థాన్ని కలిగి ఉంటాయి.
అసలు వేడుక
వనవాసం తర్వాత శ్రీరాముని తిరిగి అయోధ్యకు చేరుకుంటాడు. ఆయనతో పాటు.. సీత, లక్ష్మణులను స్వాగతించడానికి దీపాల వరుసలను (దియాలు) వెలిగించారు. ఆ వెలుగు ఆనందం, స్వచ్ఛత, అధర్మం (చెడు)పై ధర్మం సాధించిన విజయాన్ని సూచిస్తుంది. ప్రారంభ వేద, ఇతిహాస కాలంలో, దీపావళి ఈ సంఘటనతో ఎక్కువగా ముడిపడి ఉంది. ఇది నైతిక విజయం. కుటుంబ పునఃకలయిక. జీవితంలో వెలుగు పునరుద్ధరణను జరుపుకొనే సమయం.
లక్ష్మీ రాక..
శతాబ్దాల తరువాత పురాణ యుగంలో.. దీపావళి సంపద, అదృష్టానికి దేవత అయిన లక్ష్మీదేవితో మరొక దైవిక అనుబంధాన్ని పొందింది. విష్ణు పురాణం, పద్మ పురాణం ప్రకారం, సముద్ర మథనం (సముద్ర చిలికింపు) సమయంలో లక్ష్మీదేవి విశ్వ సముద్రం నుంచి ఉద్భవించింది. ఈ దైవిక సంఘటన దీపావళి రాత్రి అమావాస్య నాడు జరిగిందని చెబుతారు. అందువలన ఈ రాత్రి సమృద్ధి రాత్రిగా కనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే దేవత స్వచ్ఛమైన, ప్రకాశవంతమైన, భక్తితో నిండిన ఇళ్లను సందర్శిస్తుంది. ప్రజలు తమ ఇళ్లలోకి శ్రేయస్సును ఆహ్వానించడానికి, భౌతిక సంపదను మాత్రమే కాకుండా ఆధ్యాత్మిక శ్రేయస్సును కూడా ఆహ్వానించడానికి లక్ష్మీ పూజ చేయడం ప్రారంభించారు.
గణేశుడిని ఎందుకు?
ఏ హిందూ ఆచారమూ అడ్డంకులను తొలగించే, జ్ఞానాన్ని ఇచ్చే గణేశుడిని ప్రార్థించకుండా ఏ పని ప్రారంభం కాదు. ఆయన స్పష్టమైన ఆలోచన, సరైన ఉద్దేశ్యాన్ని సూచిస్తాడు. రెండూ శ్రేయస్సును బాధ్యతాయుతంగా నిర్వహించడానికి అవసరం. లక్ష్మీ అదృష్టాన్ని సూచిస్తుంది. అయితే గణేశుడు ఆ అదృష్టాన్ని తెలివిగా ఉపయోగించడంలో స్థిరత్వం, వివేచనను నిర్ధారిస్తాడు. అనేక చిత్రణలలో, రెండు దేవతలను కలిసి చూపించారు. లక్ష్మీ సంపదను ప్రసాదిస్తుంటే.. గణేశుడు దానిని జ్ఞానంతో కాపాడుతున్నాడు. వారి ఉమ్మడి ఆరాధన సమతుల్య జీవితాన్ని సూచిస్తుంది. ఇక్కడ భౌతిక విజయం తెలివితేటలు, నైతికత ద్వారా మార్గనిర్దేశం చేయబడుతుంది.
సరస్వతి చేరిక..
కొన్ని ప్రాంతాలలో.. ముఖ్యంగా పశ్చిమ, దక్షిణ భారతదేశంలో జ్ఞానం, కళల దేవత అయిన సరస్వతి దేవిని కూడా దీపావళి కాలంలో పూజిస్తారు. నిజమైన శ్రేయస్సు కేవలం డబ్బు లేదా అదృష్టం కాదు. ఇది జ్ఞానం, అభ్యాసం కూడా ఇది శాశ్వత వృద్ధిని తెస్తుంది. సరస్వతి ఆశీర్వాదాలు జ్ఞానం సంపదతో పాటు ఉంటుందని, ఒకరి విజయం అహంకారానికి కాదు, జ్ఞానోదయానికి దారితీస్తుందని నిర్ధారిస్తుంది. అందువలన లక్ష్మీ, గణేశుడు, సరస్వతి అనే త్రయం.. పూర్తి శ్రేయస్సు, సంపద (లక్ష్మి), జ్ఞానం (సరస్వతి), శుభప్రదమైన ప్రారంభాలను (గణేశ) సూచిస్తుంది.
నమ్మకాల సమ్మేళనం..
ఉత్తర భారతదేశం దీపావళిని రాముడి స్వస్థలానికి తిరిగి వచ్చే రోజుగా జరుపుకుంటుండగా, పశ్చిమ భారతదేశం దీనిని లక్ష్మీ జన్మరాత్రిగా భావిస్తుంది. దక్షిణ భారతదేశం దీనిని నరకాసురుడిపై కృష్ణుడి విజయంగా గుర్తుంచుకుంటుంది. ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు ఉన్నప్పటికీ, సారాంశం అలాగే ఉంది. చీకటిపై కాంతి విజయం, అజ్ఞానంపై జ్ఞానం, చెడుపై మంచి విజయం. వేల సంవత్సరాలుగా సంప్రదాయాల ఈ కలయిక దీపావళిని రాముడి ధర్మాన్ని, లక్ష్మీ సమృద్ధిని, గణేశుడిని, ప్రకాశాన్ని ఒకరి జ్ఞాన రాత్రిని జరుపుకొనే పండుగగా మార్చింది.
లోతైన సందేశం..
దీపావళి నాడు మనం వెలిగించే ప్రతీ దీపం ఒక అర్థాన్ని కలిగి ఉంటుంది. అది ఆనందాన్ని మాత్రమే కాకుండా అవగాహనను కూడా సూచిస్తుంది. రాముని వెలుగు మనకు ధర్మబద్ధంగా ఉండాలని గుర్తు చేస్తుంది. లక్ష్మీ కాంతి మనకు సమృద్ధిని దీవిస్తుంది. గణేశుడి కాంతి మన అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది. సరస్వతి కాంతి మన మనస్సులను జ్ఞానంతో నింపుతుంది. కలిసి నిజమైన దీపావళి బాహ్య ప్రకాశం గురించి మాత్రమే కాదు, మన హృదయాలు, మనస్సుల ప్రకాశం గురించి అని అవి మనకు గుర్తు చేస్తాయి. దీపావళి రాముడి పునరాగమన వేడుకగా ప్రారంభమైంది. కానీ కాలక్రమేణా అది అనేక దైవిక శక్తులను ఒకే ఉద్దేశ్యంలో కలిపే పండుగగా వికసించింది. చివరికి దీపావళి కేవలం దేవతల కథ కాదు, ఇది ప్రతి ఆత్మ కోరుకునే దాని ప్రతిబింబం. కాంతి, శాంతి, కొత్త ప్రారంభాలకు చిహ్నం.